Rahat Aktarım, gelen faturalarda satırın ürün adı ve açıklamasını yapay zeka destekli bir algoritmayla değerlendirir ve tutarı yasal haddi aşan satırlar için 'Olası Demirbaş Gideri' (255 Demirbaşlar) işareti koyar. İşaret bir öneridir: 255 ile 770 arasındaki karar, belgeye, kullanım amacına ve vergi mevzuatına göre mali müşavirindir.
Gider ile demirbaş arasındaki hukuki ayrım nedir?
Vergi Usul Kanunu'nun 313. maddesine göre işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabidir. Aynı maddenin ek fıkrası, değeri belirlenen haddi aşmayan peştemallık ile alet, edevat, mefruşat ve demirbaşların amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabileceğini söyler. Mevzuat.gov.tr'deki güncel kanun metninde bu had, 588 Sıra No'lu Tebliğ ile 1/1/2026 tarihinden itibaren 12.000 TL olarak işlenmiştir. Aynı fıkra, iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz eden kıymetlerde haddin topluca dikkate alınacağını da belirtir. Kaynak: Vergi Usul Kanunu (mevzuat.gov.tr). Haddin her yıl değişebileceğini unutmayın; güncel tutar için GİB duyurularını izleyin.
| Hesap | Rolü |
|---|---|
| 255 Demirbaşlar | Haddi aşan ve amortismana tabi kıymet; maliyet bedeli aktifleştirilir |
| 257 Birikmiş Amortismanlar | Ayrılan amortismanın izlendiği düzeltme hesabı |
| 770 Genel Yönetim Giderleri | Haddi aşmayan, doğrudan gider yazılan kalemler (faaliyete göre 760 veya 730 da olabilir) |
| 191 İndirilecek KDV | KDV indirimi şartları sağlanıyorsa her iki durumda da KDV bu hesapta izlenir |
Rahat Aktarım hangi satırlarda demirbaş önerisi gösterir?
Rahat Aktarım yalnızca gelen (alış) faturalardaki satırlara bakar; ürün adı ve açıklaması uzun süre kullanılacak bir varlığa benziyorsa ve tutarı yasal haddi aşıyorsa satırı işaretler. Değerlendirme yapay zeka destekli bir algoritmayla yapılır. Kullanıcı açısından davranışı şöyle özetlenebilir:
- Bilgisayar, yazıcı, klima, büro mobilyası gibi demirbaşa benzeyen kalemler aday olur; sarf malzemesi niteliğindeki kalemler olmaz.
- Satır tutarı had altında kalıyorsa demirbaş önerisi çıkmaz; diğer gider önerileri çalışmaya devam eder.
- Giden faturalarınızda aynı türde kalem satıyorsanız o kalem sizin için ticari mal olabileceğinden öneri çıkmaz.
- Bu tür kalemleri düzenli ve sık alıyorsanız (örneğin bir bayiyseniz) öneri çıkmayabilir; çünkü bu alımlar demirbaştan çok ticari mal olabilir.
- Öneri çıkarsa fatura listesinde 'Olası Demirbaş Gideri' etiketi ve fatura düzenleyicide 'Yapay Zeka Önerisi' başlığı görünür. İşletme defteri kullanan mükelleflerde düzenleyici ayrıca 'Sabit Kıymet Alışı' alt kayıt türünü hatırlatır.
Önerinin sınırları
Öneri satırları tek tek değerlendirir; yasa ise bütünlük arz eden kıymetlerde haddin toplam üzerinden uygulanmasını ister. Bir bilgisayarın monitörü ve klavyesi ayrı satırlarda gelmişse toplamı kendiniz değerlendirmelisiniz. Yasa haddi "aşmayan" kıymetlerin doğrudan gider yazılabileceğini söylediği için hadde tam eşit tutarlı kalemleri de ayrıca kontrol edin. Ayrıca faydalı ömrün bir yıldan kısa olması, kiralama, işletmenin faaliyet alanı veya belgenin niteliği sonucu değiştirebilir.
255 ile 770 arasında karar verirken kontrol listesi
- Kalemin faydalı ömrü bir yıldan uzun mu?
- Satır tutarı yürürlükteki haddi aşıyor mu, yoksa aynı bütünün parçası olan diğer satırlarla toplandığında mı aşıyor?
- Kalem ticari mal, kiralama veya hizmet niteliğinde olabilir mi?
- KDV indirimi koşulları sağlanıyor mu? Sağlanıyorsa KDV her iki durumda da 191 hesabında izlenir.
Hadi aşan bir alımda kayıt şöyle olur (kurgusal örnek: 30.000 TL tutarında dizüstü bilgisayar, %20 KDV, vadeli alım):
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 255 Demirbaşlar | 30.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 6.000,00 | |
| 320 Satıcılar | 36.000,00 |
Aynı alım haddin altında kalsaydı 255 yerine 770 (veya faaliyete uygun gider hesabı) borçlanırdı; amortisman planı gerekmezdi.
Uygulamada üç örnek
| Fatura satırı | Algoritmanın tepkisi | Sizin kontrolünüz |
|---|---|---|
| Dizüstü bilgisayar, tek satır, eşiğin üzerinde | 'Olası Demirbaş Gideri' etiketi | Kullanım amacı ve tutar haddi; uygunsa 255 ve amortisman planı |
| A4 kağıt ve toner, eşiğin altında | Demirbaş önerisi yok; diğer gider önerileri çalışır | Genel yönetim gideri (770) veya faaliyete uygun gider hesabı |
| Aynı faturada masa ve sandalye ayrı satırlar | Her satır ayrı değerlendirilir | Bütünlük arz edip etmediği; had topluca mı uygulanacak |
Tablodaki örnekler önerinin davranışını göstermek içindir; gerçek karar, belgeye ve işletmenin durumuna göre verilir. Rakam vermediğimiz yerlerde yasal tutarı kendiniz teyit etmelisiniz.
Önerinin sonucunu gidere çekmek istediğiniz tekrarlayan bir tedarikçi varsa kural tanımlayabilirsiniz; bunun için yapay zeka kural asistanı yazısına bakın. Hesap kodlarının dayandığı plan için Tek Düzen Hesap Planı yazımız, fatura akışı için fatura aktarım programı sayfası kaynaktır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; uygulamada mali müşavir değerlendirmesi esastır.