Binek otomobillere ilişkin yakıt gibi cari giderlerin en fazla yüzde 70'i gider yazılabildiği için akaryakıt faturasının matrahını ve KDV'sini iki hesaba bölmek gerekir. Rahat Aktarım'ın Akaryakıt Giderleri Kuralı, tanımlı tedarikçilerden gelen faturalarda bu bölmeyi yüzde 70 / yüzde 30 oranıyla yapar. Hesapları siz seçersiniz; fiş sizin onayınızla oluşur.
Mevzuat ne söylüyor?
7194 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu'nun 40. maddesinin birinci fıkrasındaki (1), (5) ve (7) numaralı bentleri ve 68. maddedeki bentler 1/1/2020'den itibaren değiştirildi. Buna göre kiralama yoluyla edinilen veya işletmeye dahil olan ve işte kullanılan taşıtların giderlerinden (GVK 40/1-5), binek otomobillere ilişkin olanların en fazla yüzde 70'i indirilebilir. Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları araçlar hariçtir.
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın binek otomobil rehberine göre kısıtlama kapsamındaki giderler genel olarak tamir, bakım, yakıt, sigorta ve benzeri cari giderlerdir; aracın envantere kayıtlı ya da kiralanmış olmasının önemi yoktur. "Binek otomobil", Gümrük Tarife Cetveli'nin 87.03 pozisyonundaki taşıtlardır. Ayrıntı için 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ve GİB rehberlerine bakın.
KDV tarafında iki ayrı hüküm vardır. KDV Kanunu md. 30/b, işletmeye ait binek otomobillerin alış belgesindeki KDV'nin indirimini düzenler; yakıt faturası bu bent kapsamında değildir. Md. 30/d ise gelir ve kurumlar vergisi kanunlarına göre kazancın tespitinde indirimi kabul edilmeyen giderler dolayısıyla ödenen KDV'nin indirilemeyeceğini söyler. Yüzde 30'luk kısmın KDV'sinin nasıl ele alınacağı mali müşavirin yorumuna bağlıdır; bu yazı bunu kesin hüküm olarak sunmaz.
Hangi araçlar "binek otomobil" sayılır?
GİB rehberi, binek otomobili Türk Gümrük Tarife Cetveli'nin 87.03 pozisyonundaki motorlu taşıtlar olarak tanımlar. Ambulans, mahkûm taşıma araçları, para ve cenaze arabaları, itfaiye öncü arabaları gibi özel amaçlı taşıtlar ile yalnızca havalimanı apronu gibi belirli alanlarda kullanılan ve trafiğe tescili gerekmeyen taşıtlar 87.03'te yer alsa bile binek otomobil kapsamında değerlendirilmez. Aracın tescil belgesindeki cinsi, kuralı bir tedarikçinin tüm faturalarına uygulamadan önce kontrol edilecek ilk bilgidir.
Kural ürün içinde nasıl çalışır?
- Kural, gelen faturalarda (alış) çalışır. Koşulu, kuralda tanımlı tedarikçi VKN/TCKN listesi ve fatura satırının kuralın tanımladığı akaryakıt satır koşuluna uymasıdır.
- Matrah satırı için tutarın yüzde 70'i seçtiğiniz gider hesabına (örneğin 770), yüzde 30'u seçtiğiniz KKEG hesabına (örneğin 689) borç yazılır.
- KDV satırı için yüzde 70 indirilecek KDV hesabına (örneğin 191), yüzde 30 seçtiğiniz KKEG hesabına yönlenir.
- Matrah ve KDV kuralları fatura kural seçiminde tek grup ("Akaryakıt Giderleri") olarak görünür; tedarikçi VKN'leri bu gruba ürün içinden eklenip çıkarılabilir; ekranın ayrıntısı planınıza göre değişebilir, ürün içinde doğrulayın.
Örnek (rakamlar yalnızca anlatım içindir): 1.000 TL matrah ve yüzde 20 KDV ile 200 TL.
| Kalem | Tutar | Örnek hesap |
|---|---|---|
| Matrahın yüzde 70'i | 700 TL | 770 Genel Yönetim Giderleri |
| Matrahın yüzde 30'u | 300 TL | 689 KKEG hesabı |
| KDV'nin yüzde 70'i | 140 TL | 191 İndirilecek KDV |
| KDV'nin yüzde 30'u | 60 TL | Seçtiğiniz KKEG hesabı |
Denetimde hangi bilgiler hazır olmalı?
GİB rehberine göre işletmeye dahil olan veya kiralanan taşıtlara ilişkin harcamaların gider yazılabilmesi için taşıtların ticari işlerde veya mesleki faaliyette kullanılması gerekir. Kuralı kullanan ofis, mükellef bazında hangi araçların binek otomobil olduğunu, kullanım amacını ve yüzde 30'luk kısmın hangi hesaba aktarıldığını dosyalamalıdır. Kuralın hesap seçimleri şirkete özeldir; başka bir şirketin kural ayarını kopyalamak yerine her mükellefte hesapların doğruluğunu yeniden teyit edin.
Dönem sonunda 689 gibi KKEG hesabında biriken tutarlar kurum veya gelir vergisi beyannamesinde matraha eklenecek kalemlerdir; kuralın ürettiği satırlar bu raporlamayı kolaylaştırır ancak beyan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Kuralı mükellef bazında nasıl devreye almalısınız?
- Mükellefin hangi araçlarının binek otomobil olduğunu ve yakıt aldığı istasyonları listeleyin.
- Yalnızca bu istasyonların VKN'lerini kural grubuna ekleyin.
- Dört hesabı (yüzde 70 gider, yüzde 30 KKEG, indirilecek KDV, KDV için KKEG hesabı) o mükellefin hesap planından seçin.
- Bir faturayla deneme yapıp fiş önizlemesini mali müşavirle birlikte onaylayın, sonra toplu faturalara geçin.
Hangi durumlarda kuralı uygulamamalısınız?
- Yakıt, binek olmayan bir araca (kamyonet, iş makinesi, jeneratör) aitse.
- Firmanın faaliyeti araç kiralama veya işletme ise ve araç bu amaçla kullanılıyorsa.
- Fatura, kuraldaki VKN listesinde olmayan bir tedarikçidendir. Listeye ekleme kararı sizindir.
- Faturada akaryakıt dışı kalemler (market, yıkama) varsa; satırları ayrı gözden geçirin.
İlk kullanımda örnek bir faturada oluşan fişi mali müşavir kontrol etmelidir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; uygulamada mali müşavir değerlendirmesi esastır.
Kiralanan binek araçlar için ayrı limitler geçerlidir; bkz. araç kiralama giderleri kuralı. Fatura kurallarının genel mantığı için fatura aktarım programı sayfasına bakabilirsiniz.